پیشنهادهای قرآن برای رسیدن به مقام استعانت و استعاذه

حکمت، اندرز نیکو و مجادله احسن، شروط امر به معروف

دوشنبه 19 اسفند 12:34


کسی که مخاطب خود را به سبیل الله دعوت می کند نمی تواند از هر وسیله ای به این منظور بهره ببرد. او در این مسیر الهی، سه وسیله دعوت در اختیار دارد؛ حکمت، اندرز نیکو و مجادله احسن.

حکمت، اندرز نیکو و مجادله احسن، شروط امر به معروف

قرآن حکیم در آیه 125 سوره نحل می فرماید: ادْعُ إِلىَ‏ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالحْکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الحْسَنَةِ وَ جَدِلْهُم بِالَّتىِ هِىَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِیلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ / مردم را با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت بخوان و با بهترین شیوه با آنان مجادله کن. زیرا پروردگار تو به کسانى که از راه او منحرف شده‏اند آگاه‏تر است و هدایت‏یافتگان را بهتر مى‏شناسد.
مولف تفسیر المیزان درباره محتوای این آیه می گوید: شکى نیست سه قید "حکمت" ، "موعظه" و"مجادله"، همه مربوط به طرز سخن گفتن است، رسول گرامى مأمور شده که‏ به یکى از این سه طریق دعوت کند که هر یک براى دعوت، طریقى مخصوص است، هر چند که جدال به معناى اخصش دعوت به شمار نمى‏رود.
اما معنى" حکمت" بطورى که در مفردات‏ آمده به معناى اصابه حق و رسیدن به آن به وسیله علم و عقل است، اما "موعظه" بطورى که از خلیل‏ حکایت شده به این معنا تفسیر شده که کارهاى نیک طورى یادآورى شود که قلب شنونده از شنیدن آن بیان، رقت پیدا کند، و در نتیجه تسلیم گردد اما" جدال" بطورى که در مفردات آمده عبارت از سخن گفتن از طریق نزاع و غلبه جویى است‏.

علامه طباطبایی در ادامه با تصریح به این معنا که بعید نیست تعلیلى که در ذیل آیه کرده و فرموده:" إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ‏ سَبِیلِهِ وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِینَ" وجه تقیید مذکور را روشن کند، می فرماید: در این صورت معنا چنین می شود: خداى سبحان داناتر است به حال کسانى که از دین حق گمراه گشتند هم چنان که او داناتر است به حال راه یافتگان، پس او مى‏داند تنها چیزى که در این راه مفید است همانا حکمت و موعظه و جدال است، اما نه هر موعظه و جدال، بلکه مراد موعظه حسنه و جدال احسن است.
اعتبار صحیح هم این معنا را تایید مى‏کند، براى اینکه راه خداى تعالى اعتقاد حق و عمل حق است و پرواضح است که دعوت به حق بوسیله موعظه، مثلا از کسى که خودش به حق عمل نمى‏کند و به آنچه موعظه مى‏کند، متعظ نمى‏شود هر چند به زبان دعوت به حق است ولى عملا دعوت به خلاف حق است، همچنین دعوت به حق به وسیله مجادله با مسلمات کاذب خصم، هر چند اظهار حق است، و لیکن چنین مجادله‏اى احیاء باطل نیز هست یا مى‏توانى بالاتر از این بگویى، و آن این است که چنین مجادله‏اى احیاء حق است با کشتن حقى دیگر، مگر اینکه منظور از چنین مجادله‏اى صرف مناقضه باشد نه احیاء حق.

این را هم بگوییم که ترتیب در حکمت و موعظه و جدال ترتیب به حسب افراد است، یعنى از آنجایى که تمامى مصادیق و افراد حکمت خوب است لذا اول آن را آورد. چون موعظه دو قسم بود: یکى خوب و یکى بد، و آنکه بدان اجازه داده شده موعظه خوب است، لذا دوم آن را آورد، و چون جدال سه قسم بود، یکى بد، یکى خوب، یکى خوبتر، و از این سه قسم تنها قسم سوم مجاز بود لذا آن را سوم ذکر کرد، و آیه شریفه از این جهت که کجا حکمت، کجا موعظه، و کجا جدال احسن را باید بکار برد، ساکت است و این بدان جهت است که تشخیص موارد این سه به عهده خود دعوت‏کننده است، هر کدام حسن اثر بیشترى داشت آن را باید به کار بندد.
البته ممکن است که در موردى هر سه طریق به کار گرفته شود، و در مورد دیگرى دو طریق و در مورد دیگرى یک طریق، تا ببینى حال و وضع مورد چه اقتضایى داشته باشد.
این را گفتیم تا معلوم شود اینکه بعضى پنداشته‏اند که ظاهر آیه، امر به رسول خدا (ص) است به اینکه در همه موارد هر سه طریق را به کار گیرد صحیح نیست، زیرا آیه دلالت ندارد بر اینکه نسبت به همه موارد و همه مدعوین باید هر سه طریق را به کار بست، بله در تمامى و مجموع همه مدعوین البته هر سه طریق به کار مى‏رود.




chapta




جشنواره همدلی قرآنی
مرکز تخصصی حفظ قرآن کریم بسیج تهران بزرگ
واژه های آسمانی
نماهنگ های قرآن و عترت
رشته های کشوری بیست و هفتمین دوره مسابقات قرآن کریم بسیج

تعداد بازدید امروز : 309
تعداد بازدید دیروز : 1449
تعداد بازدید هفته : 10674
تعداد بازدید ماه : 39111
تعداد بازدید کل :3907215
آمار بازدید
 
آخرین اخبار
 
                     
رهنمودها
مقام معظم رهبری(مد ظله العالی) :
کاری که قرآنی‌ها امروز در کشور ما می‌کنند ، به نظر من یک کار راهبردی و مهم است.